Karın Ağrısı

Karın ağrısı nedir?
Karın ağrısı başlı başına bir hastalık değil, bir hastalığın belirtisidir. Özellikle, ani başlayan (6 saat içinde) karın ağrılarında mutlaka doktora danışılması ve gelişigüzel ağrı kesici ilaç alınmaması gerekir.

Karın ağrısı ne sıklıkta görülür?
Ağrı, toplumda en çok görülen şikayetlerden birisi olup, karın ağrıları da hemen herkesin yaşamı boyunca en az bir kez karşılaştığı bir durumdur. Karın ağrısının birçok nedeni vardır. Fazla gıda alımı, uygunsuz beslenme ve basit enfeksiyonlarda karın ağrısı sebeplerinin başında gelir. Aniden yani, 6 saat içinde başlayan karın ağrısı ile karakterize karın hastalığı "akut karın sendromu" olarak anılmaktadır. Ağrıyı takiben 6 ile 12 saat içinde bulantı ve kusma olması genellikle mide-bağırsak sisteminde bir tıkanıklığın göstergesidir. Bağırsakta olan bir iltihabi bir olay ise kendisini; iştahsızlık, bulantı ve kusma gibi belirtilerle gösterir. Ani başlayan karın ağrısı olan her hasta detaylı bir şekilde ele alınmalıdır. Bir haftayı aşan bir süredir karın ağrısı olan hastada "akut karın sendromu" tablosu düşünülmez, ancak bu durum bir hekim tarafından araştırılmalıdır.

Karın ağrısına hangi hastalıklar neden olur?
Karnın değişik bölgelerindeki ağrıları, o bölgeye has organların hastalıklarının belirtisi olabilir. Mide ve bağırsak bozuklukları, böbrek taşları, kadın ve erkek üreme organlarının hastalıkları, şeker hastalığı, böbrek üstü bezi hastalıkları, kadınlarda adet sancıları, bazı kan hastalıkları, kurşun ve morfin gibi maddelerin zehirlenmeleri ve zona gibi hastalıklar nedeni ile karın ağrısı oluşabilir. Sadece karın boşluğundaki organlar değil; akciğer iltihapları, kalp krizleri ve kaburga kırıkları gibi göğüs boşluğu içindeki sorunlarda karın ağrısı yaratabilir.

• Karın sağ üst bölümünde ağrı: karaciğer, safra kesesi ve safra yollarının hastalıkları ve ülser sorunları sorumlu olabilir.

• Karın sol üst bölümünde ağrı: dalak, pankreatit ve karın şah damarının (aorta) hastalıkları sorumlu olabilir.

• Göbeğin üst bölümünde ağrı: yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağının, gastrit, ülser ve reflü hastalığı gibi sorunlar akla gelmelidir.

• Karın sol alt bölümünde ağrı: kalın bağırsak divertikülü iltihapları, yumurtalık sorunları, karın şah damarının hastalıkları, idrar sorunları (taş, iltihap, vb.), dış gebelik sorunu ve apandisit problemi olabilir.

• Karın sağ alt bölümünde ağrı: apandisit, apendajit, iltihabi bağırsak hastalığı, idrar sorunları (taş, iltihap, vb.), dış gebelik, yumurtalık sorunları, fıtık boğulması, safra kesesi ve yollarının hastalıkları, FMF hastalığı vb. düşünülmelidir.

Başlıca cerrahi karın ağrısı nedenleri
Kanama
Abdominal aort anevrizması rüptürü (karın aort damarında anevrizma patlaması)
Aorto-duodenal fistül (karın aort damarına yama konulması sonrasında, yama ile bağırsak arasında gelişen delik)
AV- malformasyon (damar anomalisi)
Bağırsak divertikülü kanaması
Behçet hastalığı
Dalak rüptürü (bazı iltihabi hastalıklarda veya kan hastalıklarında olabilen dalak yırtılması)
Ektopik (dış) gebelik kanaması
Karaciğer, dalak ve böbrek gibi solid organlarda yaralanma
Mallory-Weiss sendromu (yemek borusunda, gebeler veya alkoliklerde kusmalara bağlı gelişen yırtık sonucunda kanama)
Pankreatit (pankreas iltihabı) kanaması
Enfeksiyon
Apandisit
Erkek yumurtalığında enfeksiyon (orşit)
İdrar yolu iltihabı (üriner enfeksiyon)
Kadın tüpleri enfeksiyonu (salphenjit)
Karaciğer apsesi
Karaciğer iltihabı (hepatit)
Meckel divertiküliti
Mezenterik lenfadenit
Mide veya bağırsakta ülser, divertikül, fıtık, tümör, yabancı cisim vb. nedenler ile delinme
Pankreatit
Safra kesesi iltihabı
Tıkanıklık
Bağırsak düğümlenmesi
Bağırsaktaki yapışıklıklara (adhezyon) bağlı tıkanıklık
Fıtık boğulması
İltihabi bağırsak hastalığı

Tümörler
Bağırsak kanseri
Gastrointestinal stromal tümör (GİST)
Karsinoid tümör
Lenfoma
Mezenter tümörü
Mide kanseri
Nöroendokrin tümörler
Rektum kanseri
Sindirim sistemi melanomları
Sindirim sisteminin diğer tümörleri
Sürrenal adenomu
Beslenme bozukluğu
Buerger hastalığı
Dalak enfarktüsü (damar tıkanıklığı)
Fıtık boğulması (strangülasyon)
Mezenter trombozu veya embolisi (bağırsak damarlarının tıkanması)
Testis torsiyonu (erkekte yumurta boğulması)
Volvulus (bağırsağın mezenter adlı yağlı dokusunun ekseni etrafında dönmesi)
Yumurtalık kisti boğulması (torsiyon)
Çeşitli
Ağrılı adet (dismenore)
Dış gebelik
Huzursuz bağırsak sendromu (İBS)
Kabızlık
Karın epilepsisi
Uçuk (Herpes zoster)
Psoas apsesi

Başlıca cerrahi dışı karın ağrısı nedenleri
Hormonal ve metabolik nedenler
Addison hastalığı (böbreküstü bezi yetmezliği)
Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF hastalığı)
Porfiri hastalığı
Şeker düşmesi (hipoglisemi)
Şeker yükselmesi (hiperglisemi)
Üre yükselmesi (üremi)

Kan hastalıkları
Akut lösemi
Orak hücreli anemi
Trombotik trombositopenik purpura
İlaçlar veya zehirlenmeler
Antidepresan (sakinleştirici)
Antikolinerjik
Çeşitli ağır metal zehirlenmeleri
Eritromisin
Kurşun zehirlenmesi
Morfin zehirlenmesi
Örümcek sokması (kara dul örümceği)
Salisilat (Aspirin)
Göğüs boşluğuna ait sorunlar
Akciğer zarına hava girmesi (pnömotoraks)
Myokardit (kalp kası iltihabı)
Perikardit (kalp zarı iltihabı)
Zatüre (pnömoni)
Yansıma ağrısı
Sağ omuza vuran karın ağrısı
Diyaframın sağ tarafını ilgilendiren sorunlar
Karaciğer hastalıkları
Safra kesesi iltihabı
Sol omuza vuran karın ağrısı
Kalp hastalıkları
Pankreas kuyruğu hastalıkları
Dalak hastalıkları
Erkekte yumurtalara vuran ağrı
İdrar yolu hastalıkları


Karın ağrısında ağrı kesici kullanılabilir mi?
Karın ağrısı şikayetinin altında farklı sebepler olabileceği için rastgele bir şekilde ilaç almamak gerekir. Ancak yemek sonrasında gelişen, hafif şiddetteki karın ağrılarında hafif buzlu su içilmesi, tost yenmesi, elma suyu içilmesi veya muz yenmesi yarar sağlayabilir. Mide asidinin sorun yarattığı biliniyorsa, asit giderici ilaçlar alınabilir. Karın ağrısının nedeni kesin olarak bilinmiyorsa ve daha önceden bir hekim tarafından teşhis edilmemişse, ağrı kesici ilaç almamakta yarar vardır.

Karın ağrısında ne zaman doktora başvurmak gerekir?
• Şiddetli, tekrarlayıcı, artan ve devamlı karakterde ağrılar
• Ağrı ile nefesin kesilmesi, baygınlık hissi, kanama, kusma ve yüksek ateş olması
• Karın ağrısının göğse, boyuna ve omuza yayılması
• Dışkıda kan görülmesi
• Karında gerginlik ve şişme olması

Karın ağrısının ayırıcı tanısında hangi tetkikler kullanılır?
Hastalık Tanı yöntemleri
Akut pankreatit
Amilaz, lipaz tetkikleri, bilgisayarlı tomografi
Apandisit
Ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi
Bağırsak delinmesi Bilgisayarlı tomografi
Bağırsak divertikülü iltihabı (divertikülit)
Bilgisayarlı tomografi
Bağırsak düğümlenmesi
Direkt karın röntgeni
Kronik karın ağrısı Kapsül endoskopisi, gastroskopi, kolonoskopi, ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, MRG
Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
Ultrasonografi
Safra yolu tıkanıklığı
MRG, MRCP

Karın ağrısının tanı ve tedavisi nasıldır?
Karın ağrısı sorunuyla doktora başvuran kişilerin detaylı muayenesi yapıldıktan sonra bazı hastalıkların ayırımı için, kan testi, idrar testi, ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme tetkikleri istenerek tanıya gidilir. Bu araştırmalar sırasında hekimin deneyimi, görgü ve bilgisi büyük önem taşımaktadır. Tedavi tamamen saptanan soruna göre düzenlenir. İdrar yolunda taş belirlenmesi durumunda ön planda ilaçlarla tedavi planlanırken, apandisit için acil ameliyat önerilmektedir. Tüm bu tetkiklerle sonuç alınamayan hastalara tanısal (diagnostik) laparoskopi önerilir. Günümüzde tanısal laparoskopi, ağırlıklı olarak tek delikten laparoskopi gerçekleştirilmektedir.

Kaynaklar
1. Chen Y, Lin C, Tang Y, et al. ZD 7288, an HCN channel blocker, attenuates chronic visceral pain in irritable bowel syndrome-like rats. World J Gastroenterol 2014; 20 (8): 2091-2097.
2. Vakili SM, Sharbatdaran M, Noorbaran A, et al. A case of colon cancer with breast metastasis and Krukenberg tumor. Int J Hematol Oncol Stem Cell Res 2014; 8 (1): 46-50.
3. Ghrahani R, Ledika MA, Sapartini
 

Copyright © Op. Dr. Engin Baştürk | Tuzla Genel Cerrahi Uzmanı - Tüm Hakları Saklıdır. Doktor Sitesi Web Tasarımı KMK Altyapısıyla Oluşturulmuştur.